Link 20 bài chòi được yêu thích nhất dành cho"Mải mê cái thú Bài chòi”

đăng 05:23, 17 thg 4, 2012 bởi Hai Yen   [ đã cập nhật 11:43, 16 thg 9, 2014 ]



"Mải mê cái thú Bài chòi” (LV) - Xưa ông bà mê đi đánh bài chòi đã có câu “Mải mê cái thú bài chòi/ Để con nó khóc mà lòi rốn ra”. Bởi vậy, trong cuộc sống sinh hoạt miền Nam Trung bộ (Bình Định, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Bình) không thể thiếu trò chơi dân gian bài chòi.
Các quân bài mang may mắn đến người chơi
Các quân bài mang may mắn đến người chơi.
Rủ nhau đi đánh bài chòi

Bài chòi là nghệ thuật dân gian truyền thống có tuổi đời hàng trăm năm, bắt nguồn từ trò chơi bài chòi (người chơi bài ngồi trên chòi) đánh bài theo câu hát của anh Hiệu (tên gọi xưa, nay gọi là quản trò), nên được gọi là tục đánh bài chòi hay hội đánh bài chòi. 
Đây là loại hình văn nghệ giản dị và lành mạnh với nội dung xã hội khá phong phú mang đậm tính nhân văn và giáo dục. Trò chơi không mang tính chất ăn thua mà có ý nghĩa cầu may mắn, mưa thuận gió hòa. “Dầu không có tiền nhưng vẫn được coi/ Giàu lòng hảo mộ mà lòi tiền ra/ Đậm đà bản sắc quê ta/ Một trò chơi giải trí thật hiếm hoi/ Ai bày ra khi cái nghệ bài chòi”.
Lễ hội bài chòi mang tính văn hóa dân gian làng xã rất cao, đọc câu đối thư pháp dựng làm tiêu đề của hội cũng thấy rõ điều này: “9 chòi lẳng lặng mà nghe hiệu hô mõ đáp”, “Một hội vui vày thử vận bài tới trống vang”. 
Bài chòi có thể tổ chức ở bất cứ đâu: sân đình, sân chợ, hay ngã ba đầu làng. Người ta dựng 9 chòi bằng tre theo hình chữ U. Gồm 8 chòi con dành cho những người tham gia ngồi trên sạp. Ở chính giữa là chòi cái to, cao hơn được trang trí lộng lẫy, trang trọng dành cho người cao tuổi, chức sắc trong làng. Mái chòi tre được trang trí rất đẹp, trên nóc cắm cờ hội đầy sắc màu. 
Bộ bài chòi gồm 27 quân bài. Người chơi được anh Hiệu phát cho 3 con bài (làm bằng thẻ tre hoặc gỗ) trên có vẽ hình tượng, con người hoặc vật tương ứng với câu hát. Ví dụ con bài có hình anh học trò thì anh Hiệu hát câu: “Đi đâu đi hủy đi hoài/ Cử nhân không đỗ tú tài cũng không” (là cậu học trò). Hoặc câu: “Đêm nằm gối ấm không êm/ Gối lụa không mềm bằng gối tay em” (là con chín gối).
Người chơi bài nghe anh Hiệu hát trùng tên thẻ bài của mình thì gõ mõ báo hiệu mình đã trúng. Nếu trúng tiếp ba câu thì gõ trống mõ báo mình thắng. Anh Hiệu hát chúc mừng và được ban tổ chức trao thưởng cho người thắng. Dù phần thưởng không nhiều, song ai cũng vui. Cuộc chơi kéo dài cho đủ vòng 9 chòi với 27 câu hát thì kết thúc một ván bài. Cuộc chơi hấp dẫn lôi cuốn người chơi và người xem suốt ngày đêm. 
Hát đối nghe tục mà thanh
Câu hát của anh Hiệu như lời tự sự về nhân tình thế thái, về tình nghĩa thầy trò, vợ chồng, cách đối nhân xử thế hay phê phán thói hư, tật xấu ở đời… Cũng có câu hát của anh Hiệu làm cho cả hội bài chòi cười nghiêng ngả bởi tính hài hước, vui nhộn, ý nghĩa sâu xa, dân dã, đời thường. 
Anh Nguyễn Phú (Bình Định) cho biết, anh Hiệu phải hát hô và diễn xướng những câu mang ý nghĩa giáo dục cao, có thể vận dụng hát vui hay buồn tùy theo không khí lễ hội do người cầm trống chầu điều khiển. Để tạo tính bất ngờ từ buồn sang vui, anh hát điệu xuân nữ chuyển qua điệu xàng xê, như ở câu hát: “Chín muồi rồi mà sao không chịu rụng/ Cái cuống nó tròn tròn như cái dao phay/ Khuyên em đừng có thày lay/ Thấy thời ngó thấy đừng lấy tay mà rờ…” là cây nhứt nọc. Đây là câu dân ca cổ về người đàn ông, tục nhưng rất thanh, vừa có nghĩa bóng, nghĩa đen rất dí dỏm. Hay cây Chín gối về nghĩa tình vợ chồng: “Tay em đã trắng lại tròn/ Không cho anh gối sao nó mòn một bên?/ Bước vô nhà xin cất tiếng hỏi thăm/ Cớ sao giọt lụy ướt đầm gối loan/ Vợ chồng âu yếm mặn nồng/ Hai đầu một gối mới hòng yên vui”. Và cũng đầy tính hài hước như câu hát Chín cu: “Tiếc công bỏ mẳn nuôi cu/ Cu ăn cu lớn cu gù cu bay/ Cu say mũ cao áo dài/ Cu chê nhà khó phụ hoài duyên em”.
Ban tổ chức mời rượu chầu và tặng quà cho người xem
Ban tổ chức mời rượu chầu và tặng quà cho người xem.

Tìm lại trò chơi xưa
Theo GS. Hoàng Chương, bài chòi cổ chỉ diễn những câu thai ngắn hoặc những chuyện dân gian như Lâm Sanh – Xuân Nương, Tống Trân Cúc Hoa, Thoại Khanh Châu Tuấn… với dàn nhạc ba, bốn cây, nghệ nhân chỉ hát vài ba làn điệu chính như Xuân Nữ, Xàng Xê, Cổ bản nhưng vô cùng hấp dẫn, bởi tài nghệ của người nghệ sĩ dân gian rất điêu luyện. Sau này, bài chòi phát triển mạnh nên âm nhạc cũng phát triển nhiều bài bản mới dựa theo dân ca Liên khu 5 để đáp ứng đề tài hiện đại, những tác phẩm lớn như Thoại Khanh – Châu Tuấn, tiếng Sấm Tây Nguyên… 
Anh Trần Văn Tới nguyên là Trưởng đoàn ca kịch bài chòi Bình Định kể, nghề hát bài chòi thăng trầm nhiều. Trước Giải phóng, ở vùng biển Bình Định nhiều gia đình chuyên sống bằng hát bài chòi. Thù lao kiếm được lên xuống theo mùa màng, được mùa cá thì hát không kịp vì dân biển rất thích nghe bài chòi. Bà con góp tiền, trả tiền rất cao cho nghệ sĩ. Hình thức nghệ thuật bài chòi dân gian phát triển từ đánh bài chòi đến bài chòi chiếu (diễn trên chiếu ở sân đình, sân làng…) rồi tiến lên sân khấu gỗ. Trong thời chiến, các nghệ sĩ đã sáng tác những kịch bản bài chòi ngắn để tuyên truyền, có tác dụng rất lớn như vở “Đường ra phía trước”… kêu gọi nhân dân đi dân công, bộ đội góp phần giải phóng đất nước. Sau Giải phóng là giai đoạn cực thịnh của bài chòi cũng như của sân khấu. Bài chòi còn được đón nhận nồng nhiệt ở phía Bắc. Nhưng trải qua những biến động của lịch sử thời gian, trò chơi này đã dần bị mai một gần nửa thế kỷ. 
Theo GS. Hoàng Chương, hiện nay chỉ có ở Bình Định phục hồi đầy đủ lễ hội bài chòi cổ từ khai trường, khai hội, chạy hiệu, trúng thưởng, phát thưởng, kết thúc cuộc chơi… Tuy nhiên, đào tạo thế hệ kế cận vẫn đang gặp khó trong tuyển sinh. Ở Bình Định hiện có 9 đoàn hát bài chòi, mỗi đoàn có 5, 6 nghệ nhân giỏi. 
Bộ môn nghệ thuật dân gian đặc sắc của miền Nam Trung bộ đang được phục hồi trở lại. Dịp Tết Nhâm Thìn vừa qua, lần đầu tiên tại Hà Nội, lễ hội bài chòi cổ dân gian đã được các nghệ nhân Bình Định giới thiệu đến công chúng Thủ đô. Hiện nay, Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam đang khẩn trương tập hợp lập hồ sơ trình UNESCO công nhận bài chòi là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.




Đào Đức Chương
(Giai Phẩm TÂY SƠN Xuân Canh Thìn 2000 )


Link các bài chòi được yêu thich




Kiều du xuân (Nam xuân)

Lời mới: Lê Sông Lặng

Trình bày: Xuân Lắm


Chiều chiều ngó xuống Tam Quan 
Lời mới: Hồ Tăng Ấn | Trình bày: Văn Quí



Dõi theo từng bước anh đi 
Lời mới: Lê Đại Thanh | Trình bày: Phụng Tiếp






Một thời chiến khu 
Lời mới: Văn Hồng | Trình bày: Điệp Nữ


Tiếng hò trên quê mới

Thể loại: 

Lời mới: Nguyễn Thành Nhân

Trình bày: Linh Giang


Tình quê trong khúc dân ca

Điệu: Vọng Kim lang

Thể loại: Bài chòi

Lời mới: Thanh Tùng

Trình bày: Hoàng Thanh


Trên nông trường Rạng đông- (Ca bai choi - Xuan Phuoc) - Diep Nu.mp3

Trên nông trường Rạng Đông 
Thể loại: Bài chòi
Lời mới: Xuân Phước | Trình bày: Điệp Nữ

Về thăm đồng đội 
Thể loại: 
Lời mới: Phan Như Sang | Trình bày: Kim Quyên

Vùng đất trẻ

Thể loại: Bài chòi

Lời mới: Vương Thừa Việt

Trình bày: Điệp Nữ





   


















MỘT VÀI LÀNG ĐIỆU BÀI CHÒI

 
Giới thiệu về Bài chòi
 
Đường ra phía trước
 
Thoại Khanh Châu Tuấn
 
Ba cha con
 
Huyền Trân công chúa
 
Gửi lòng con đến cùng cha
 
Bình Định Quê tôi
 
Đứa con tôi
 
Biển và tôi
 
Hoa sen
 
Tình yêu tên cướp
Comments