Ngẫm hồn lịch sử qua tranh cổ động

đăng 22:28, 19 thg 5, 2012 bởi Hai Yen   [ đã cập nhật 11:50, 16 thg 9, 2014 ]

Tranh cổ động “phả” lên toàn bộ đời sống tinh thần hào hùng của nhân dân ta trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Chỉ qua tranh cổ động cũ ta có thể biết được Việt Nam trong quá khứ và thấy được những thông điệp tốt đẹp...

      Ngắm tranh, ngẫm hồn lịch sử
      Theo nhà phê bình mỹ thuật Bùi Như Hương, tranh cổ động là mảng tranh hết sức quý giá. Trong thời kỳ kháng chiến, mặt mạnh của mỹ thuật Việt Nam chính là tranh cổ động. Vì tranh cổ động “phả” lên toàn bộ đời sống tinh thần hào hùng của cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nên qua đó, thế giới có thể thấy được Việt Nam trước đây như thế nào. Chúng ta cũng có thể nhận thấy tình yêu nghệ thuật, tài năng cũng như tinh thần công dân của thế hệ họa sỹ thời đó chứa đựng trong tranh. Cùng quan điểm này, Chủ tịch Hội Mỹ thuật VN, họa sỹ Trần Khánh Chương cho biết thêm, tất cả họa sỹ Đông Dương thời ấy không có họa sỹ nào không từng vẽ tranh cổ động. Đó chính là những tác phẩm sự nghiệp của họ. Tranh cổ động có thể ghi lại toàn bộ lịch sử kháng chiến của chúng ta. Những đặc trưng sáng tác tranh cổ động là khuôn khổ nhỏ, nhiều tranh khắc gỗ in khổ nhỏ, in tipô, vẽ bằng bột màu. Xem tranh cổ động cũ thấy được lịch sử tranh cổ động, nhận dạng được đặc trưng tranh cổ động thời chống Mỹ, và chính những khẩu hiệu: “Tất cả cho tiền tuyến”, “Đâu có giặc là ta cứ đi”..., cùng với cách vẽ dễ gần với người dân mà tranh cổ động đã phản ánh được trực diện đời sống nhân dân ta thời ấy.

      Nhiều bức tranh cổ động là đối tượng “lùng sục” của các nhà sưu tập tranh, lắm khi không có mà bán. Hiện trong kho của Bảo tàng Cách mạng VN lưu giữ hơn 1.000 tranh cổ động thời kỳ chống Pháp. Đó là những lời hô hào, động viên mọi tầng lớp nhân dân tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, xẻ dọc Trường Sơn…, phản ánh khí thế chống chiến tranh, niềm vui lao động sản xuất và cả những sinh hoạt đời thường. Có lẽ ít ai ngờ, khá nhiều người nước ngoài dành nhiều thời gian sưu tầm tranh cổ động cũ của Việt Nam. Họ mê dòng tranh giản dị này, không hẳn chỉ xem như món quà làm kỷ niệm khi trở về nước, mà vì họ muốn tìm hiểu lịch sử một thời của dân tộc ta.  


      Cuộc triển lãm hiếm hoi
      Triển lãm Tranh cổ động của họa sỹ Dương Ánh - Minh Phương đang diễn ra tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam có lẽ là một trong những triển lãm hiếm hoi của cá nhân và nhóm tác giả vẽ tranh cổ động ở nước ta. Kho tàng tranh cổ động của cặp vợ chồng họa sỹ này lên tới hơn 200 tác phẩm, được sáng tác trong 50 năm qua. Đây là những hiện vật quý, có giá trị cao về phong trào cách mạng, dựng xây đất nước của nhân dân ta. Triển lãm trưng bày hơn 100 tác phẩm theo 5 chủ đề: Ca ngợi Đảng, nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh; Tình đoàn kết hữu nghị và hợp tác quốc tế; Sự nghiệp kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc; xây dựng và phát triển kinh tế; Xây dựng và phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, xã hội. Trong số này có 12 tác phẩm được nhận giải thưởng tại các triển lãm mỹ thuật toàn quốc và các đợt sáng tác theo chủ đề, tiêu biểu như: tác phẩm Vì tương lai con em chúng ta của Dương Ánh, giải Nhất triển lãm tranh cổ động toàn quốc 1985; Lê Nin - Hòa bình của Minh Phương, giải Nhì triển lãm tranh cổ động toàn quốc, năm 1987... Giám đốc Bảo tàng Cách mạng Việt Nam Triệu Văn Hiển cho rằng, triển lãm không chỉ tôn vinh những đóng góp của các thế hệ họa sỹ Việt Nam - những chiến sỹ trên mặt trận văn hóa, mà người xem có cơ hội nhìn lại một chặng đường cách mạng qua các tác phẩm của cặp vợ chồng tài hoa. Qua triển lãm này, Bảo tàng cũng muốn sưu tập thêm tranh cổ động chính trị để trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam những năm tới.

Hồng Nga

Comments